|
Stanisław Wyspiański to człowiek, który w ciągu krótkiego, bo niespełna 39 – letniego życia uczynił tak wiele, że jego dzieło można by rozpisać na kilka znakomitych biografii. Był wybitnym dramatopisarzem i poetą, malarzem, genialnym reformatorem teatru, inscenizatorem, grafikiem, reformatorem artystycznego rzemiosła i estetyki wnętrz. Jednoczył w swych dziełach wszystkie możliwości wyrazu – intelektualne, myślowe, poetyckie, zmysłowo - malarskie i muzyczne. Był także projektantem pięknych wnętrz i oryginalnych mebli, ilustratorem i twórcą nowatorskiej grafiki książkowej, aktorem i scenografem teatralnym. Jego osobowość i twórczość były zarazem jakby ogniwem łączącym epokę wielkiego romantyzmu ze współczesnością, dlatego często słusznie nazywano go „pogrobowcem romantyzmu”.
Ten najwybitniejszy przedstawiciel życia artystycznego przełomu XIX i XX wieku przyszedł na świat 15 stycznia 1869 roku w Krakowie. Był synem Franciszka artysty – rzeźbiarza oraz Marii z Rogowskich. Już od najmłodszych lat wzrastał Wyspiański w żywym kontakcie ze sztuką i w atmosferze jej kultu. Interesował go teatr, pochłaniał tragików greckich, Szekspira, Goethego oraz romantyków polskich.
Po ukończeniu gimnazjum św. Anny, w którym zaprzyjaźnił się ze Stanisławem Estreicherem, Lucjanem Rydlem i Józefem Mehofferem, (na trzy lata przed maturą, którą zdał chwalebnie z przedmiotów humanistycznych i dostatecznie z pozostałych) zapisał się w roku 1887 do Szkoły Sztuk Pięknych i na wydział filozoficzny Uniwersytetu Jagiellońskiego. Już na początku jego studenckiej drogi Matejko otoczył go szczególną opieką, przyjaźnią i powołał do pomocy i współuczestnictwa w pracach nad polichromią Kościoła Mariackiego.
W latach 1887-90 i 1896-1897 uczęszczał na Uniwersytet Jagielloński, gdzie słuchał wykładów z historii, historii sztuki i literatury. W 1890 roku udał się w podróż zagraniczną przez Włochy i Szwajcarię do Francji, następnie do Niemiec i Pragi. W latach 1891-1894 trzykrotnie przebywał w Paryżu, gdzie uczęszczał do prywatnej Academie Colarossi, zetknął się m.in. z Paulem Gauguinem, uczęszczał na spektakle teatralne i operowe. Do Krakowa powrócił w 1904. Zaprojektował i częściowo wykonał polichromię w restaurowanym Kościele Franciszkanów. Nawiązał współpracę z Teatrem Miejskim i w roku 1897 rozpoczął działania w krakowskim "Życiu" jako ilustrator. W 1902 roku został docentem Akademii Sztuk Pięknych. Projektował wyjątkowe i oryginalne wnętrza i meble. W 1905 roku stawiając swoją kandydaturę na stanowisko dyrektora krakowskiego Teatru Miejskiego planował odnowienie i wzbogacenie wielkiego repertuaru teatralnego, niestety jego pomysły nie zostały zrealizowane, ponieważ dyrektorem został Ludwik Solski. Od wielu lat ciężko chory Wyspiański podupadał na zdrowiu, w podkrakowskich Węgrzcach kończył rozpoczęte dzieła, częściowo już tylko dyktując. Zmarł 28 listopada 1907 roku w Krakowie. Pochowany został w grobach zasłużonych na Skałce. |
